Tarihteki İlk Türk Devletleri
Soru: Tarihte bilinen ilk Türk devleti hangisidir ve Türk adını ilk kez kimler kullanmıştır?
Cevap: Tarihte bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Asya Hun İmparatorluğu (Büyük Hun Devleti); lakin tarihte "Türk" adını resmî devlet ismi olarak kullanan ilk devlet ise Göktürk Devleti'dir.
Tarihimiz o kadar derin ki, köklerimizi ararken karşımıza devasa imparatorluklar çıkıyor. Bu süreci anlamak sadece isimleri bilmek değildir; zira o günlerin yaşam tarzı bugünkü kültürümüzün de mayasını oluşturur. İşte o meşhur ilkler:
1. Asya Hun İmparatorluğu (Bilinen İlk Devlet): M.Ö. 220 yılında Teoman tarafından kurulduğu kabul edilir. Fakat bu devleti gerçek bir imparatorluk yapan, ordudaki onluk sistemin kurucusu olan o meşhur hükümdar Mete Han'dır. Çin Seddi'nin yapılma sebebi olan Hunlar, Orta Asya'daki tüm Türk boylarını tek bir bayrak altında toplayan ilk devlettir. Keza onların kurduğu askeri nizam, bugün dünyanın pek çok modern ordusunda hala temel alınmaktadır.
2. Göktürkler (Türk Adını Dünyaya Duyuranlar): Bumin Kağan tarafından kurulan bu devletin kalbimizdeki yeri bambaşkadır. Çünkü tarihte Türk ismini resmî bir kimlik olarak dünyaya ilan eden ilk topluluk onlardır. Bugün kullandığımız Türk kelimesinin tapusu onlara aittir. Lakin onları sadece savaşçı olarak anmak haksızlık olur; zira Orhun Kitabeleri'ni yazarak bize o muhteşem yazılı mirası ve devlet yönetme ilkelerini bırakanlar da Göktürkler'dir.
Tarihe Yön Veren İlk Türk Oluşumları
| Devlet/Topluluk | En Önemli Özelliği |
|---|---|
| İskitler (Sakalar) | Bilinen ilk Türk topluluğu, Tomris Hatun gibi kadın liderleri vardır. |
| Asya Hun Devleti | Tarihteki ilk teşkilatlı Türk devleti ve onluk sistemin kurucusu. |
| Göktürk Devleti | "Türk" adını siyasi isim olarak kullanan ilk devlet. |
| Uygurlar | Yerleşik hayata geçen ve şehirler kuran ilk Türk devletidir. |
Sıkça Sorulan Sorular
İskitler neden tam bir devlet sayılmaz? Onlar bilinen ilk Türk topluluğu olarak kabul edilir; lakin merkezi ve tam teşkilatlı bir devlet yapısından ziyade, daha çok göçebe ve savaşçı bir konfederasyon olarak tarihe geçmişlerdir. Keza yönetim yapıları diğer imparatorluklar kadar katı kurallara bağlı değildir.
Türklerin ana yurdu neresidir? Türklerin tarih sahnesine çıktığı yer Orta Asya'dır. Fakat iklim şartları ve nüfus artışı gibi nedenlerle dünyanın dört bir yanına göç etmişlerdir. Zira bu göçler sayesinde Türk kültürü çok geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.
Neden önemliler? Bu devletler sadece savaşçı oldukları için değil; kadına verdikleri değer (Hatunların yönetimdeki yeri), misafirperverlikleri ve Töre dedikleri adaletli hukuk sistemleriyle bugünkü Türk kültürünün temel taşlarını döşemişlerdir. Keza bu adaletli yönetim anlayışı, onların yüzyıllarca ayakta kalmasını sağlamıştır. Fakat her şeyden önemlisi, bize bir vatan ve kimlik bilinci bırakmış olmalarıdır.
Bu içerik hakkında ne düşünüyorsun?
Efe Er
BiyografimBilgiOk editörü ve araştırmacısı Efe Er, 36 yaşındayım Terazi burcuyum yaşamayı seviyorum.Bilgiok.com sitesinin yazarıyım hayatın her alanına dair doğru ve yalın bilgiyi okurlarla buluşturmaya gayret ediyorum.
Yorumlar
Yorum Gönder